CUDOWNE LATA. MUZYKA. POEZJA. MALARSTWO. LATA 70. I 80.

Mija 20 lat od upadku komunizmu. Trwają spory o polityczną i moralną ocenę tego okresu. Muzeum Literatury im. Adama Mickiewicza w Warszawie przy współpracy Trzeciego Programu Polskiego Radia pragnie włączyć się do tej dyskusji i poprzez wystawę „Cudowne lata. Muzyka. Poezja. Malarstwo. Lata 70. i 80” zaproponować zwiedzającym powrót do minionej rzeczywistości i refleksję nad polską historią najnowszą. Za „cudowny” uznaliśmy czas, gdy po wydarzeniach Marca 68 w Polsce po raz kolejny narastała niezgoda na system totalitarny depczący ludzką godność, niezgoda, którą znaczyć będą daty: 1970, 1976, 1980-1981, wreszcie rok 1989.

            Wielu wybitnych twórców starało się w swej sztuce wyjaśnić fenomen działania komunistycznej rzeczywistości. A jednak dzieje Polski tamtych lat z upływem czasu są coraz słabiej rozumiane. Według Zbigniewa Herberta komunizm przypomina niewidzialnego potwora o istnieniu którego zaświadczają jedynie jego ofiary: „trudno go opisać

          wymyka się definicjom

          jest jak ogromna depresja

          rozciągnięta nad krajem”.

            Celem naszej wystawy jest chwilowe odtworzenie herbertowskiej „ogromnej depresji”. Pragniemy aby widz zanurzył się w materię życia tamtych lat, deformowaną przez system, ale zarazem witalną, w której na przekór wszystkiemu tliła się nadzieja. Określały ją ramy konformizmu, ale też, w imię zachowania godności osobistej, dobrowolna rezygnacja z kariery, decyzja o dosłownej lub wewnętrznej emigracji, czasem heroiczny bunt.

Chcemy opowiadać o komunizmie nie wskazując na jego funkcjonariuszy, lecz pochylając się nad ofiarami. W pewnym stopniu byli nimi wszyscy Polacy. Nadzieja skurczyła się do sfery osobistej, rodzinnej, religijnej. Dla młodzieży zaklęta została w płynącej z zachodniego świata, poprzez Radio Luksemburg oraz Wolną Europę, muzyce. By uzmysłowić to sobie, wystarczy popatrzeć na pochyloną, pełną zacietrzewienia postać przemawiającego Władysława Gomułki i przywołać w pamięci dźwięki muzyki zespołu The Rolling Stones. To ten sam moment historii Polski.

Koncepcja wystawy oparta została na zestawieniu wzruszających swym autentyzmem fotografii dokumentalnych z genialnymi dziełami sztuki tamtego czasu. Jej narrację tworzą cytaty z utworów Zbigniewa Herberta, Stanisława Barańczaka, Czesława Miłosza i innych. Integralną częścią ekspozycji jest, przygotowana przez Piotra Metza,  ścieżka dźwiękowa na którą składają się nagrania archiwalne połączone z zachodnią muzyką rockową lat 70. i 80.  Strefę sztuki zbuduje ponad 100 dzieł malarstwa, grafiki, rzeźby, fotografii wybitnych polskich artystów.

Jesteśmy przekonani, że ogromny trud dotarcia do dzieł najwybitniejszych, fotografii nigdy nie publikowanych, materiałów dźwiękowych dawno już zapomnianych, pozwoli na stworzenie wystawy, która sama w sobie stanie się niepowtarzalnym dziełem sztuki. Dla starszych widzów będzie to wehikuł czasu przenoszący ich w świat młodości, zaś młodzież zobaczy, usłyszy i „poczuje” istotę tamtych „cudownych lat”.

            Jesteśmy przekonani, że dzięki oryginalnej i nowoczesnej formule oraz wykorzystaniu muzyki rockowej wystawa przyciągnie szeroką publiczność. Ekspozycji towarzyszyć będzie bogato ilustrowany katalog oraz anglojęzyczny folder, który ułatwi zwiedzanie wystawy zagranicznym widzom.

            Wystawa prezentowana będzie w Muzeum Literatury im. Adama Mickiewicza w Warszawie wiosną i latem 2009 roku oraz w Muzeum Narodowym w Szczecinie jesienią 2009.

            Honorowy Patronat nad ekspozycją przyjął Minister Kultury i Dziedzictwa Narodowego Pan Bogdan Zdrojewski.